KÜLTÜR-SANAT

DR. NİCOLAES TULP’UN ANATOMİ DERSİ

Rembrandt’ı Tanıyalım:

Rembrandt Harmenszoon van Rijn’in Batı sanat tarihi içindeki önemi tartışılamayacak boyuttadır. 1606 Leiden , Felemenk (Hollanda) Cumhuriyeti doğumlu ressamımız eserlerindeki chiaroscuro*(ışık-gölge) kullanımı ve formların heykelimsi sağlamlığını artırmak için ışık/gölge kullanımı ile eserlerin yoğunluğuna katkıda bulunuyor. Bu yönleriyle Caravaggio ile haklı olarak ilişkilendirilse de kendisinin eserlerini görmüş olması olası değildir. Eserlerinden ilham alan sanat yönetmenleri kendisinden yüzyıllar sonra Rembrandt’ın eserlerindekine benzer ışık kullanımlarını sinemada başarılı şekillerde uygulamışlardır. Kendisi Hollanda Barok Dönemi’nin önde gelen sanatçılarından kabul edilir. Eline hiç fırça almamış olsaydı dahi gerek kendi döneminde gerekse de bizim dönemimizde özel bir parlaklığa sahip bir baskı ustası ve üretken bir öğretmen olarak ünlü olurdu. 40 yıla yakın süren kariyerinde 400 resim, 1000’den fazla çizim ve yaklaşık 300 gravür tamamladı.

Ah bir de İtalyan olsaydı! 

Tüm hayatını İtalya’dan uzaklarda geçirmiş olmasına rağmen yüzyıl kadar önce bir İtalyan  olarak doğsaydı şüphesiz Teenage Mutant Ninja Turtles olarak ünlenen Ninja kaplumbağalar  grubuna ilham veren usta İtalyan sanatçılar Donatello, Leonarda, Michelangelo ve Raphael’le  birlikte aynı grubun içinde olurdu. (Zygmont)

Ufak Bir Giriş,

Bu yazımızda hakkında konuşacağımız “Dr. Nicolaes Tulp’un Anatomi Dersi” isimli tablo 1632 yılında  Amsterdam Cerrahlar Locası tarafından sipariş edilmiştir. Tablomuz neredeyse gerçek boyutlu olup  169.5 cm boy 216.5 cm genişlikle yağlı boya tuval üzerine yapılmıştır. (Rembrandt van Rijn, The  Anatomy Lesson of Dr Nicolaes Tulp, 1632) Cerrahlar her yıl bir kere yaptıkları kadavra diseksiyonu ile  yapılan toplantılar düzenlemekte ve bu derslerin tablolarını daha sonra topluma açık yerlerde  sergilenmesi için sipariş etmekteydiler. Bu noktada Hollanda toplumunun sosyoekonomik yapısına da  değinmek gerekiyor. 17. yy’da çoğunluğu Protestan olan toplumda kilisenin baskısının Katolik olan  İtalya, Fransa gibi ülkelerden daha az olması kadavra çalışmalarının da daha rahat yapılabilmesine  zemin hazırlamıştır. Örnek vermek gerekirse Leonardo da Vinci ve Michelangelo da kadavralar ve  insan hareketlerinin anatomisi üzerine çalışmalar yapmış ancak bunları gizli yapmak zorunda kalmışlardı.

Yukarıda da belirttiğimiz sebeplerden ötürü anatomi dersleri bilet alınıp gidilebilen halka açık  amfi tiyatrolarda düzenlenmekteydi, bu tabloda Dr. Tulp, yedi meslektaşı ile resmediliyor, bu kişilerin  kolalı geniş yakalıklarından anlayabileceğimiz üzere toplumda yüksek sınıfta olan kişilerdir. Bütününe  bakacak olursak resmin merkezinde bariz bir ışığın vurduğu kadavra bulunuyor, ancak kadavranın  yüzünde Rembrandt’ın sıklıkla kullandığı umbra mortis (ölüm gölgesi)’i görmek mümkün. Kadavranın  tam olarak görüşümüze sığması için açısal olarak küçültüldüğünü söyleyebiliriz. Bu tablomuzda  kadavra olarak kullanılan beden işlediği suç yüzünden asılarak idam edilmiş biri olan Adriaan  Adriaanszoon (Takma ad:Aris Kindt)’dır. Tabloda da boyun kısmı bu sebeple gizlenmiş olabileceği  üzerinde duruluyor.

Kadavranın ayak ucunda gözümüze çarpan kitapsa anatomist Andreas Vesalius’un De Humani Coporius Humani (Fabric of the Human Body)(1543) kitabıdır.

Kadavra ve kitaptan sonra Dr. Tulp’e odaklanalım, önkol ve elin kas ve tendonlarını açtığını  görüyoruz, sağ eli ile bu tendonları gösterirken sol eli ise bu tendonların uyarılması halinde elin nasıl  bir şekil alacağını göstermektedir. Burada benim için üzücü olan bir gerçeği sizinle de paylaşmak  istiyorum. Buradaki kol çizimi aslında hatalı, muhtemelen sağ elin çizimi ancak Rembrandt’ın böyle bir  hatayı neden yaptığı tam bilinmemekle birlikte dönemin ders kitabından bakarak çizdiği  düşünülmekte.

Tablonun diğer bir önemli olan unsuru olan 7 cerrahımıza bakalım. Dr. Tulp’e yakın olan ve  arkada duran kişi elinde tablodaki kişilerin adları olan bir liste tutmaktadır. Onun hemen önünde olan  ve kadavraya en yakın olan ikisi ise biri kaslara bakarken diğeri Dr.Tulp’un eline bakmaktadır. Onların  arkasındaki ise kitaba bakmakadır. En arkada yukarıda olan kişi ise seyircilere bakmakta  muhtemelen.

Hazır en arkadakine bakarken arka duvarda asılı afiş benzeri bir şey gözümüze çarpıyor. Üzerinde  “Rembrandt. fv:1632”**yazmakta burada ressamın imzası ve eserin yapılış tarihi bulunmakta. Ufak  bir hatırlatma da yaparak bitirelim: Rembrandt bu tabloyu tamamladığında 25-26 yaşlarındaydı. 

Bu güzel eser şu an Mauritshuis Müzesi, Hauge, Hollanda’da bulunmakta. Rembrandt’ın grup  portrelerine yeni bir soluk getiren, hem anı böyle güzel yakalayıp hem de kişilerin duygu ve  duruşlarıyla dinamizmini bize böylesine güzel aktaran bu harika tablosuyla sizi baş başa bırakıyorum. 

*: sanatta karanlık ve aydınlığın oluşturduğu zıtlık için kullanılan bir terimdir. Terim çoğunlukla tüm  düzenlemeyi etkileyen, vurgulanmış zıtlıklar için kullanılır. Fakat ressamlar ve sanat tarihçileri vücut  gibi üç boyutlu nesnelere hacim kazandırmak için yapılan, güçlü olmayan etkiler için de kullanırlar. (Işık gölge) 

**: fv(fecit),özellikle sanatsal eserlerde kullanılan yaratıcının ismini belirten ifade. 

İleri okumalar yapmak isteyenlere kaynaklarımı bırakıyorum, herhangi bir sorunuz olursa bana  [email protected] adresi üzerinden sorabilirisiniz. ☺ 

Sanatla ve sağlıkla kalın. 

Kaynakça 

Anatomy Lesson of Dr Nicolaes Tulp (1632). (tarih yok). www.visual-arts-cork.com:  http://www.visual-arts-cork.com/famous-paintings/anatomy-lesson-of-doctor-nicolaes tulp.htm adresinden alınmıştır 

Barbara (2012) – Dr. Nicolaes Tulp’un Anatomi Dersi (Remembrandt). (2019, Haziran 2). YouTube:  https://www.youtube.com/watch?v=cLNgJNClW_g adresinden alınmıştır 

Işık gölge. (tarih yok). https://tr.wikipedia.org: https://tr.wikipedia.org/wiki/Işık_gölge adresinden  alınmıştır 

Nihan Şen & Rembrandt | Bir Resim Bir Hikaye | 32. Bölüm. (2019, Kasım 7). YouTube:  https://www.youtube.com/watch?v=rEIy6_5YXYM&feature=youtu.be adresinden alınmıştır 

Rembrandt. (tarih yok). en.wikipedia.org: https://en.wikipedia.org/wiki/Rembrandt adresinden  alınmıştır

REMBRANDT Harmenszoon van Rijn. (tarih yok). www.wga.hu: https://www.wga.hu/frames e.html?/html/r/rembrand/26group/01group.html adresinden alınmıştır 

Rembrandt van Rijn. (tarih yok). www.nga.gov/: https://www.nga.gov/collection/artist info.1822.html adresinden alınmıştır 

Rembrandt van Rijn, The Anatomy Lesson of Dr Nicolaes Tulp, 1632. (tarih yok).  https://www.mauritshuis.nl: https://www.mauritshuis.nl/en/explore/the 

collection/artworks/the-anatomy-lesson-of-dr-nicolaes-tulp-146/ adresinden alınmıştır 

Rembrandt’ın “Dr. Tulp’un Anatomi Dersi” İsimli Eseri (Sanat Tarihi) (Sanat Tarihi). (2017, Ocak 18).  YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=Pknj2Ria92E adresinden alınmıştır 

Teenage Mutant Ninja Turtles Painted As The Renaissance Painters They Were Named After. (tarih  yok). www.boredpanda.com: https://www.boredpanda.com/renaissance-artists-teenage mutant-ninja-turtles-mural-owen-dippie-new 

york/?utm_source=google&utm_medium=organic&utm_campaign=organic adresinden  alınmıştır 

THE ANATOMY LESSON OF DR NICOLAES TULP. (tarih yok). www.rembrandthuis.nl:  https://www.rembrandthuis.nl/meet-rembrandt/rembrandt-the-artist/most-important work/the-anatomy-lesson-of-dr-nicolaes-tulp/?lang=en adresinden alınmıştır 

The Anatomy Lesson of Dr. Nicolaes Tulp. (tarih yok). en.wikipedia.org:  

https://en.wikipedia.org/wiki/The_Anatomy_Lesson_of_Dr._Nicolaes_Tulp adresinden  alınmıştır 

Van Rijn, Rembrandt Harmenszoon. (2005, Ocak 31). web.archive.org:  

https://web.archive.org/web/20050312165350/http:/endeavor.med.nyu.edu/lit-med/lit med-db/webdocs/webart/van.rijn95-art-.html adresinden alınmıştır 

Zygmont, D. B. (tarih yok). Rembrandt, The Anatomy Lesson of Dr. Tulp. khanacademy.org:  https://www.khanacademy.org/humanities/renaissance-reformation/baroque art1/holland/a/rembrandt-the-anatomy-lesson-of-dr-tulp adresinden alınmıştır

Daha Fazla Göster

Mustafa Ünal Sayılır

Bilim, sanat ve satranç seven, önüne gelen her şeyi eleştiren, kendi halinde takılmayı seven bir öğrenci

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu